Linux Öğrenmek İstiyorum !

Bu yazı dizisinde, Linux’a geçen çeşitli kullanıcıları neler bekliyor, göstermeye çalışacağız. Ev kullanıcıları, Grafikerler, Web Tasarımcılar, Yazılımcılar, Öğrenciler, Mühendisler ve diğerleri… Hepsini ayrı ayrı ele alıp ihtiyaçlarına göre Linux’un yeterliliklerini ve yetersizliklerini ölçeceğiz.

Öncelikle ev kullanıcıları ile başlayacağız. Bir ev kullancısının ihtiyaçları nelerdir? Linux bu ihtiyaçlara cevap verebilir mi?

Bir ev kullanıcısı bilgisayarından ne bekler?

1- Hızlı bir şekilde açılmasını 2- Yeni aldığı bir yazıcıyı ya da kamerayı bilgisayarına taktığında hemen kullanmaya başlamayı 3- İnternette rahatça dolaşabilmeyi (casus yazılımlarla ve istenmeyen pencerelerle uğraşmamayı ) 4- Gerektiğinde kolayca bir CD kopyalamayı yeni bir CD veya DVD oluşturabilmeyi 5- Virüslerden dolayı resimlerini, videolarını ve diğer belgelerini kaybetmemeyi 6- Ses ve Video dosyalarını oynatabilmeyi 7- Temel Ofis uygulamalarını açıp işlerini halledebilmeyi 8- MSN - Google Talk - Yahoo Messenger gibi anında mesajlaşma programlarını kullanabilmeyi 9- Hata vermeyen bir işletim sistemi kullanmayı 10- Tüm bu işlemleri en ucuz şekilde yapabilmeyi (Crack, warez, serial ile uğraşmamayı)

---

Ubuntu ve Pardus işletim sistemleri ev kullanıcıları için uygun çözümlerdir. Bu sürümleri göz önünde bulundurarak soruları cevaplayacağız.

1- Ubuntu normal bir makinada 28 saniyede, Pardus ise 38-45 saniyede açılıyor. Bu süreler bir ev kullanıcısı için oldukça tatmin edici. Ayrıca yandaki tabloda karşılaştırmalı olarak işletim sistemlerine göre açılış süreleri gösterilmiştir.

2- Yazıcı ve kameraları, linux desteği mevcutsa hiçbir sürücü yüklemeye gerek kalmadan kullanmaya başlayabilirsiniz. Örnek olarak Epson DX7450 yazıcımı Ubuntu 9.04 işletim sistemi yüklü bir bilgisayara bağladım, ubuntu otomatik olarak 10-15 saniyede gerekli tüm yüklemeleri yapıp kullanıma hazır hale getirdi. Tabi bu yazıcıyı seçerken Linux’a desteği olup olmadığını araştırmıştım. (Aldığımız donanımlarda linux desteği olmasına özen gösterirsek donanım üreticileri de linux’a uyumlu sürücüler geliştireceklerdir.) Not: Linux desteği olan donanımlar kolayca kurulabilirken destek vermeyen donanımları kullanmak bazen imkansız hale gelebiliyor. Bu da donanım üreticilerinin bir marifeti aslında.

3- Firefox gibi güzel bir internet tarayıcısı ile özgürce sörf yapabilirsiniz. İstenmeyen casus pencereler sizi rahatsız edemez. Güvenle bankacılık işlemlerinizi yapabilirsiniz. Neden Firefox diye bir aratın bakalım…

4- CD ve DVD yazmak için gerekli programlar işletim sistemi ile beraber kurulur. Ayrıca Nero vb. programları kurmanıza gerek kalmaz. Çok kolay bir şekilde CD yazabilir ya da kopyalama yapabilirsiniz.

5- Güzel haber! Linux’ta hemen hemen hiç virüs yok. Evet yanlış okumadınız virüs yok yazıyor. Windowstaki virüsler Linux’un yapısı gereği aktif olamazlar. Bu nedenle windowsu çökerten hiçbir virüs Linux’un kılına bile zarar veremez. Hiçbir veriniz bu nedenle kaybolmaz. Az sayıda Linux virüsü de bulunur ancak bunların önlemleri alınmıştır. Linux’da virüs neden tehdit değildir yazısı ile daha detaylı bilgi edinebilirsiniz.

6- Ses ve Video oynatmak için çeşitli programlar mevcuttur. Bunlar ilk kurulduğunda otomatik olarak gelir sizin ayrıca birşeyler kurmanıza gerek kalmaz. Eğer yeni bir codec gerekirse Ubuntu bunu otomatik olarak tespit edip internetten indirip kurabilir.

7- Open Office ücretsiz olarak yüklenen bir ofis programıdır. Bu programda İşletim sistemini ilk kurduğunuzda otomatik olarak yüklenir. Open Office 3 ile MS Office 2007 dosya formatında kaydedilmiş belgeleri de rahatça açabilirsiniz. Tek tıklama ile pdf dökümanlar bile oluşturabilirsiniz.

8- MSN, Google Talk ve diğerlerini tek bir programdan yönetebilirsiniz. Bunun için de yeni bir program yüklemeye gerek yok. Pidgin, Kopete ve Amsn ile anında mesajlaşmaya başlayabilirsiniz.

9- Hata vermeyen işletim sistemi yoktur. Ancak durmadan hata veren bir işletim sistemini kimse istemez. Hele durmadan soru soranı insanı çileden çıkartıyor. Yandaki gibi hatalarla Linuxsa pek karşılaşmazsınız. Elbette Linux’u da çok zorlanırsanız hatalarla karşılaşmanız mümkün : )

10- Yapmak isteyeceğiniz tüm işler için özgür bir yazılım mevcuttur. Bunlara para ödemeniz gerekmez gönlünüzden ne koparsa destek verebilirsiniz tabiki. Lisanslı yazılım kullanmanın gönül rahatlığını yaşarsınız. Crack siteleri ile işiniz olmaz. Tüm bunlara ücretsiz bir şekilde ulaşabilirsiniz.

Sonuç: Bir ev kullancısı olarak söyleyebilirim ki Linux; kullanımı bakımından diğer işletim sistemlerinden daha kolay öğrenilebilen, kurulum sonrasında daha az sorun çıkaran, maliyeti ev ve ülke ekonomisine katkı sağlayan bir işletim sistemidir. Buradaki tek sıkıntı insanların alışkanlıklarını kolay kolay değiştirmek istememeleridir. Oysa kısa vadede alışkanlıkları değiştirmek zor olsada bunun bize uzun vadede çok şey kazandıracağı kesindir.

Not: Ev kullanıcıları ihtiyaçlarını buraya yazarlarsa bu ihtiyaçlara da cevap verip veremeyeceğini buradan bildirebiliriz. Yorumlarınızla bize katkıda bulunun.

Kaynak:
http://blog.jjtcomputing.co.uk/2008/11/29/boot-up-speed/
http://www.linux-drivers.org/
Resimler:
Flickr, Google Resimler

Yeni dizüstü bilgisayarıma geçişle beraber eski bilgisayarımdaki web tarayıcı ve eposta bilgilerimi yenisine taşımam gerekiyordu. Windows’tan Linux’a geçişte problem yaşar mıyım diye araştırma yaparken bu işin çok kolay bir şekilde halledilebileceğini öğrendim. Şimdi bu geçişi biraz anlatalım.
Önce vazgeçilmez internet tarayıcım Firefox ile başlayım.

Windows tarafı:
C:\Documents and Settings\”Kullanıcı adı”\Application Data\Mozilla\Firefox\Profiles
Klasörü altında
xxxxx.default adında bir klasör göreceksiniz.
işte bu klasörde kullandığınız Firefox’a ait tüm bilgiler bulunuyor. Bu klasörü kopyalıyoruz. Şimdi Ubuntunuzu açma zamanı.
Klasörü bulamadıysanız resimler size yardımcı olabilir.

Vista için:

XP için:

---

Ubuntu Tarafı:
Kopyaladığınız Firefox klasörünü ubuntuda
Menüden Yerler/Başlangıç dedikten sonra Görünüm menüsünden Gizli dosyaları göster’i seçip

.mozilla/firefox altına kopyalayın.

burada bulunan
profiles.ini dosyasını açarak

Path=xxxxxxx.default

yazan yere kendi kopyaladığınız klasörün adını yazın.

Firefox’u başlattığınızda yer imlerinizden parolalarınıza, eklentilerinizden temalarınıza kadar herşeyi aynı bulacaksınız.

Sırada Thunderbird taşıması var:

Windows Tarafı:
C:\Documents and Settings\”Kullanıcı adı”\Application Data\Mozilla\Thunderbird\Profiles
Klasörü altında
xxxxx.default adında bir klasör göreceksiniz.
işte bu klasörde kullandığınız Thunderbird’e ait tüm bilgiler bulunuyor. (Tüm eposta ayarlarınız, gelen ve giden postalarınız da tabi) Bu klasörü kopyalıyoruz. Şimdi Ubuntuya geçelim.

Ubuntu Tarafı:
Kopyaladığınız Thunderbird klasörünü Ubuntuda
Menüden Yerler/Başlangıç dedikten sonra Görünüm menüsünden Gizli dosyaları göster’i seçip

.mozilla/thunderbird altına kopyalayın.

burada bulunan
profiles.ini dosyasını açarak

Path=xxxxxxx.default

yazan yere kendi kopyaladığınız klasörün adını yazın.

Thunderbird’ü başlattığınızda herşeyi aynı bulacaksınız.

Bu bilgileri Windows’tan Ubuntuya geçerken kullanabileceğimiz gibi kendi bilgilerimizi yedeklemek amacıyla da kullanabiliriz. O kadar özenerek oluşturduğumuz Firefox’u ya da Thunderbird’ü tekrar tekrar kurmak yerine bu klasörleri yedekleyerek tüm emeğimizi sağlama almış oluruz.

Tek klasörü kopyalayarak herşeyi yedeklemek gibi bir kolaylığı özgür yazılıma borçluyuz gibime geliyor.

Daha detaylı bilgi için kaynakları inceleyebilirsiniz.
Kaynak:
Firefox
Thunderbird

Yeni aldığım HP 550 NA951EA model diz üstü bilgisayarıma Ubuntu 9.04 kurduktan ve sorunsuz bir şekilde tüm donanımların çalıştığını gördükten sonra yazıcı yüklemeye sıra gelmişti. Epson DX 7450 model yazıcımı USB ile bağlayıp açtığımda Ubuntu, yazıcımı otomatik olarak gördü ve gerekli sürücüleri yükledi. İşini bitirdikten sonrada varsayılan ayarların nasıl olması gerektiğini sordu ve işlemi tamamladı. Herşey bu kadar! Çıktı almaya başlamıştım bile. (Bide linux zor derler )

İkinci olarak çok fonksiyonlu yazıcımın tarayıcı kısmını da kullanmak için Uygulamalar/Grafik/Xsane programını çalıştırdım ancak bağlı bir tarayıcı olmadığını söyleyip kapandı. Bu konuyu biraz araştırınca birkaç konfigürasyon yapmak gerektiğini öğrendim. Aşağıdaki adımları uygulayarak siz de Epson ya da bir başka tarayıcıyı Linux işletim sistemi olan bir bilgisayara tanıtabilirsiniz.

Öncelikle Xsane tarama programı yüklü olması gerekir. (Ubuntu ile zaten kurulu olarak geliyor)

Daha sonra

/etc/sane.d/epson.conf

dosyasını açıp en aşağıya şu satırları yazın

usb 0×4b8 0×0838

usb /dev/usb/scanner0

Buradaki sayıların anlamı ise şu:

0×4b8  = Epson markasının kodu

0×838 = DX 7400 modelinin kodu Daha detaylı bilgi için

Daha sonra bir kural oluşturmamız gerekiyor bunun için ise önce şu klasöre gidin

/etc/udev/rules.d/

Daha sonra burada

45-libsane.rules adında bir dosya oluşturun.

içine de şunları yazın:

# Epson Corp.|Stylus DX7400
SYSFS{idVendor}==”04b8″, SYSFS{idProduct}==”0838″, MODE=”664″, GROUP=”scanner”

dosyayı kaydedip kapatın.

Artık tarayıcıdan görüntü alma zamanı geldi.

Uygulamalar/Grafik/Xsane programını çalıştırıp gelen ekranda tara butonuna basmak yeterli

Mutlu Son

Linux’a destek veren donanımlar alalım. Biz istemezsek onlar yapmaz.

Kaynak:

http://www.linuxprinting.org/show_printer.cgi?recnum=Epson-Stylus_DX7400

http://www.enterprisenetworkingplanet.com/nethub/article.php/3637076

http://www.sane-project.org/sane-backends.html#SCANNERS

http://en.wikipedia.org/wiki/Udev

Linux’a attığınız ilk adımlarda dikkat etmezseniz kayıp düşebilir ve sonrasında acıyla tekerlekli sandalyenize geri dönebilirsiniz. Bunun için aşağıdaki başlıklara göz atmakta fayda var.

Linux kurulumu zor değildir ancak dikkat edilmesi gereken birkaç nokta bulunur. Öncelikle Linux NTFS ya da FAT32 üzerinde çalışmaz kendine has ext3 dosya sistemi vardır. (NTFS ve FAT32 diskleri okuyup yazabilir.) Her sürümün kendine göre kurulum adımları vardır. Yükleme sırasında en önemli nokta disk bölümlemesi kısmıdır. Disk bölümlemesi yaparken kök dizini (/ ile başlayan ana dizin) için bir bölüm ve bir de takas alanı denilen (Sanal bellek diyebiliriz) kısım için bir bölüm oluşturmanız gerekir (RAM’in iki katı büyüklüğünde takas-swap alanı oluşturmak yeterlidir).  Bu konuda o kadar çok kaynak vardır ki ben size sadece favori sürümlerim olan Pardus ve Ubuntu’nun (İkisi de Türkçe) nasıl kurulduğu ile ilgili kaynakları vereceğim. (Bu Linux sürümleri hem giriş seviyesindeki kullanıcılara hem de profesyonel  kullanıcılara hitap etmektedir.) Pardus kurulumunu adım adım öğrenmek için burayı tıklayabilir ya da daha geniş bilgi için buradan faydalanabilirsiniz. Resimli Ubuntu Kurulumu için de burayı tıklayıp hemen kurulum için gerekli adımları öğrenebilirsiniz. Ubuntu kurulumu için daha detaylı bilgi için ise şuradan bilgi edinebilirsiniz. Kurmak zor geliyor ya da henüz Linux’a geçmeye korkuyorsanız hiç kurulum yapmadan çalışan CD ile suya sabuna dokunmadan bilgisayarınızda Linux çalıştırabilirsiniz.

Donanım sürücülerini yüklemeye genellikle gerek kalmaz. Son sürüm Linuxlar birçok donanımı destekler. Eğer donanım tanımada sorun yaşarsanız öncelikle üreticinin sitesinden Linux sürücülerini bulup yüklemeyi deneyin. Eğer olmaz ise internette aynı sorunu yaşayan kişileri bulmayı deneyebilirsiniz.

Linux’un dosya yapısı farklıdır. Alışılagelmiş C:\ yada D:\ sürücülerini göremezsiniz. Bunun yerine daha gelişmiş bir dosya yapısına sahiptir. Bu gelişmiş dosya yapısının nasıl olduğunu buradaki ve şuradaki adreslerden öğrenebilirsiniz. Dosya yapısının böyle olmasının birçok avantajı vardır ancak bunları kullanarak anlayabilirsiniz.

Program kurulumu Linux’da hem kolay hem de çok zordur. Linux’un en can sıkıcı kısmı burası diyebilirim. Program kurmak kolaydır çünkü kurduğunuz Linux sürümünün (Pardus, Ubuntu vd.) Yazılım ekleme bölümünde listeden istedğiniz yazılımı seçip kur’a bastığınızda yazılım internetten otomatik olarak depolardan indirilip kurulur. Ancak depolarda olmayan yazılımları kurabilmek bilgi gerektirir. O nedenle bu konuya bu yazıda girmeyeceğim. Ama bu konuda başarısızlığa uğrarsanız sizden kaynaklanmadığını bilin. Biraz çaba sarf ederseniz kurulmayacak program yoktur. Kurulum için daha detaylı bilgi için Çağatay Çebi’nin şu sayfasına ve belgelerdeki bu sayfaya bakabilirsiniz.

Linux’a geçmeyi düşünen kişilerin ilk sordukarı sorulardan birisi de Linux’ta MSN’e girebilecek miyim oluyor. Buna cavabım ise tabikide evet. Hem de tek programla hem msn hem yahoo messenger hem google talk hem de diğer anlık yazışma hizmetlerini kullanabiliyorsunuz. Neredeyse tüm Windows programlarının Linuxta birkaç alternatifi var. Bunlardan en bilenenleri Open Office (Microsof Office), Firefox (Internet Explorer), ThunderBird(Outlook), aMSN, Pidgin (MSN Messenger), InkScape(Fireworks), Gimp(Photoshop), vd. Güncellenen tam liste için bu adrese bakabilirsiniz. Ayrıca burada da karşılaştırmalı bir tablo mevcut.

Linux zor değil alışkanlıklarımızı değiştirmek zor.

Özellikle ilk geçiş aşamasında kullanıcıların karşılaşabilecekleri durumlar ve çözüm yolları ile ilgili bu yazıya yorum yaparak katkıda bulunabilirsiniz.

Senaryo:
Windows'u yükledik. Daha sonra da Linux'u bilgisayarımıza kurduk. Açılışta istediğimiz işletim sistemini seçip devam edebiliyoruz. (Bu seçimi yapmamızı sağlayan grub adındaki küçük programdır. Detaylı bilgi için) Günlerden birgün Windows'a virüs girdi ve windows'u yeniden kurduk.
İşte sorunların başladığı an...
Artık açılışta grub'u göremeyeceksiniz. Çünkü windows kurulurken onu silmiş olacaktır. Bu durumda yapmanız gerekenler ise şu şekilde:

Önce çalışan bir linux cd ile bilgisayarımız açıp komut satırına ulaşıyoruz
daha sonra komut satırında şunlar yazarak işleme devam ediyoruz:

CODE:

1. sudo grub
2. find /boot/grub/stage1
3. root (hd0,5)
4. setup (hd0)
5. quit
6. </code>

Bu adımlardan sonra bilgisayarı yeniden başlattığımızda artık grub ekranını görebiliriz.
Burada önemli olan find komutu sonrasında bize gösterilmiş olan "hd0,2" yada "hd0,5" her ne ise root komutu ile onu yazmamız gerekiyor.

Bunlar bana zor geliyor daha kolay bir yolu yok mu diyenler için ise Startup Manager adlı programı çalışan cd ile açtığınız işleti sisteminize kurup oradan görsel olarak yapmak da mümkün.